Skip to content

Grudziądz – kalendarium

Kalendarium miasta Grudziądza, czyli co, gdzie i kiedy.

Grudziądz obecnie
Grudziądz obecnie
  • 1064 r. – prawdopodobnie pierwsza wzmianka o grodzie Grudziądz
  • 11 IV 1065 r. – datę tę przyjmuje się za metrykę miasta
  • 1207 r. – objęcie ziemi chełmińskiej z Grudziądzem przez Konrada Mazowieckiego
  • 1218 r. – nadanie miasta biskupowi Chrystianowi
  • 1231 r. – objęcie Grudziądza przez Krzyżaków
  • 22 XII 1267 r. – w Grudziądzu odbył się zjazd biskupów z Pomezanii, Chełmna i Warmii
  • 18 VI 1291 r. – wystawienie aktu lokacyjnego miasta, regulującego prawnie jego granice i nadające mu prawo chełmińskie
  • W Grudziądzu rozpoczęto ręczne wyrabianie cegły „palcówka”  odznaczająca się dużą trwałością
  • 1310 r. –  rozpoczęto budowę kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Mikołaja który budowano etapami w stylu gotyckim, rozpoczęcie budowy kościoła pw. Św. Ducha
  • 1346 r. –  rozpoczęto budowę zespołu spichrzów pierwszym powstałym  spichrzem był tzw. „Bornwald” narożny spichrz przy Bramie Wodnej
  • 1397 r. – powstanie Towarzystwa Jaszczurczego na terenie Ziemi Chełmińskiej (współzałożyciel Mikołaj z Ryńska)
  • VII-VIII 1410 r. – krótkotrwałe zajęcie miasta i zamku przez wojska króla Jagiełły
  • V 1411 r. –  na rynku w Grudziądzu ścięto Mikołaja z Ryńska
  • 1415 r. – miasto otrzymało zezwolenie od Wielkiego Mistrza na założenie wodociągów i wybudowanie wieży ciśnień
  • 13 III 1440 r. – miasto Grudziądz wstąpiło do Związku Pruskiego
  • 8 II 1454 r. – zdobycie miasta przez oddziały Związku Pruskiego – koniec władzy Krzyżaków
  • 14 VII 1454 r. – pobyt króla Kazimierza Jagiellończyka w Grudziądzu z okazji Zjazdu Stanów Pruskich i utworzenia Rady Pruskiej
  • 19 X 1466 r. – II pokój toruński – Grudziądz i całe Prusy Królewskie przyznane Polsce
  • 21 III 1522 r. – Mikołaj Kopernik na odbywającym się w Grudziądzu Sejmiku Generalnym Prus Królewskich wygłosił traktat o monecie De aestimatione monetae
Mikołaj Kopernik
Mikołaj Kopernik
  • 2 IX 1576 r. – przybycie króla Stefana Batorego do miasta
  • 24 X 1587 r. – do Grudziądza przybył król Zygmunt III Waza i zatrzymał się w domu mieszczanina Floriana Siegharda (I pobyt), 8 VIII 1593 król odbywa II pobyt w mieście
  • 1603–1618 r. – jeden ze spichrzy (Lwi) wykorzystywany jako kościół ewangelicki
  • 1622 r. –  przybycie jezuitów, sprowadzonych przez Jana Działyńskiego
  • 12 III 1624 r.  – przybycie benedyktynek
  • 30 IV 1628 r. – hetman S. Koniecpolski powstrzymuje wojska szwedzkie na linii Osy
  • Pierwszy w dziejach most pontonowy na Wiśle zapewniał połączenie komunikacyjne z Tczewem
  • ok 1640 r. –  pierwsza mapa Grudziądza i jego okolic wykonana przez królewskiego kartografa Fryderyka Getkanta
  • 13 XII 1655 r. – rozpoczyna się okupacja szwedzka. Pracami fortyfikacyjnymi, jakie podjęli Szwedzi, kierował Eryk Dahlberg twórca sztychu przedstawiającego panoramę Grudziądza
  • Pod koniec 1659 r. – wojska polskie pod dowództwem hetmana Jerzego Lubomirskiego zdobywają szturmem miasto powodując zniszczenia
  • 1703 r. – okupacja szwedzka (Wielka Wojna Północna)
  • 1707 – 1718 r. – okupacja rosyjska (wojna po powstaniu Chmielnickiego)
  • XI 1733 – IX 1734 r. – zawarcie konfederacji grudziądzkiej popierającej Stanisława Leszczyńskiego na króla Polski
  • 1750/51 r. – powstanie klasztoru reformatów z kościołem pw. Świętego Krzyża
  • 7 IX 1767 r. – w Grudziądzu obradował ostatni Sejmik Generalny Prus Królewskich
  • 21 IX 1772 r. – I rozbiór Polski, Grudziądz w zaborze pruskim
  • 6 VI 1776 r. – początek budowy cytadeli
  • 1801 r. – kasata klasztoru reformatów, w którego murach urządzono zakład karny, który istnieje do dziś
  • 1806/1807 r. – próby zdobycia Grudziądza przez wojska napoleońskie, udaremnione przez Courbiere’a
  • 1807 r. – traktat w Tylży, Grudziądz nie wchodzi w skład powstałego Księstwa Warszawskiego
  • 1832-1833r.  – Grudziądzka cytadela stała się więzieniem politycznym dla Polskich działaczy narodowych i żołnierzy
  • 20 I 1860 r. – w Grudziądzu została uruchomiona stacja telegraficzna
  • 30 VI 1862 r. – Joseph Herzfeld i Carl Victorius założyli fabrykę odlewów żeliwnych i emaliernie
  • 10 IV 1876-28 X 1879  r. – zbudowano pierwszy stały most kolejowo-drogowy przez Wisłę, Grudziądz  otrzymał połączenie kolejowe z węzłami Laskowickimi
  • 1 XI 1882 r. – ukończenie budowy linii kolejowej do Chełmży
  • 15 VIII 1883 r. – uruchomienie linii kolejowej Grudziądz-Malbork
  • 1888 r. – powstanie Towarzystwa Przemysłowców Polskich, które prowadziło ożywioną działalność kulturalno-oświatową w duchu łączności z innymi ziemiami polskimi i ich dorobkiem kulturalnym
  • 13 VI 1896 r. – otwarcie w mieście linii tramwajowej konnej
  • 21 VII 1911 r. – uruchomienie drugiej zelektryfikowanej linii tramwajowej
  • 27 VII 1911 r. – powstanie Domu Polskiego „Bazar”
  • 1914 r. –  wzniesienie nowych gmachów użyteczności publicznej przeznaczonych dla pięciu szkół średnich (np. przy ul. Marii Skłodowskiej–Curie, ul. Sienkiewicza)
  • 23 I 1920 r. – powrót Grudziądza do Polski po 147 latach pruskiej niewoli
  • 15 VIII 1920 r. – powołanie do życia Centralnej Szkoły Jazdy w Grudziądzu, która dała początek Centrum Wyszkolenia Kawalerii
  • 7 VI 1921 r. – przybycie do miasta Józefa Piłsudskiego
  • 26 VII 1921 r. – otwarcie Muzeum Miejskiego w Grudziądzu (przy ul. Legionów 28)
  • 4  III 1922 r. – Rada Miejska dokonuje wyboru Józefa Włodka na prezydenta miasta na okres 12 lat
  • 5  X 1922 r. – otwarcie Teatru Miejskiego w Grudziądzu
  • 1 XI 1922 r. – uroczyste otwarcie i poświęcenie Pomorskiej Szkoły Sztuk Pięknych w Grudziądzu (jako prywatna szkoła Wacława Szczeblewskiego)
  • 18 II 1923 r. – założenie Spółki Akcyjnej „Polski Przemysł Gumowy” („Pe-Pe-Ge”)
  • 29  V 1923 r. – nadanie sztandaru 18. Pułkowi Ułanów Pomorskich, święto pułku
  • 30  VI 1923 r. – założenie GKS „Olimpii” Grudziądz
  • 23 VI 1924 r. – Grudziądz odwiedza prezydent Polski Stanisław Wojciechowski
  • 26 VI – 27 VII 1925 r. – I Pomorska Wystawa Rolnictwa i Przemysłu
  • 22  VI 1927 r. – statek transportujący zwłoki Juliusza Słowackiego zatrzymuje się w Grudziądzu
Ignacy Mościcki
Ignacy Mościcki
  • 2 VIII 1927 r. – Grudziądz odwiedza prezydent Polski Ignacy Mościcki
  • 8 III 1928 r. – utworzenie Lotniczej Szkoły Strzelania i Bombardowania (komendant mjr pil. inż. Tadeusz Wereszczyński)
  • 1 I 1930 r. – na bazie Dywizjonu Szkolnego Żandarmerii utworzono Centrum Wyszkolenia Żandarmerii (komendant mjr Stanisław Sitek)
  • 18 IX 1935 r. – umiera właściciel i wydawca „Gazety Grudziądzkiej” Wiktor Kulerski
  • 15 X 1938 r. – z okazji 15-lecia Centrum Wyszkolenia Kawalerii do Grudziądza przybył marszałek Edward Rydz-Śmigły
  • 4 IX 1939 r. – początek okupacji niemieckiej, masowe zbrodnie hitlerowców w mieście i na Księżych Górach
  • 29 X 1939 r. –  dokonano egzekucji na placu koło remizy Straży Pożarnej dziesięciu działaczy Związku Zachodniego
  • 31 I 1940 r. – powstanie konspiracyjnej, antyniemieckiej organizacji „Rota” w Grudziądzu utworzonej przez Tadeusza Kaubego
  • 18 II 1940 r. – przychodzi na świat grudziądzki poeta Ryszard Milczewski – Bruno
  • 6 III 1945 r. – zdobycie miasta przez Armię Czerwoną
  • 20  V 1946 r. – zostaje otwarta Biblioteka Miejska w Grudziądzu
  • 21  VII 1956 r. – otwarcie Muzeum w nowej siedzibie przy ul. Wodnej 3/5 (dawny klasztor benedyktynek)
  • 11 XI 1956 r. – powstaje w Grudziądzu Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego
  • 2 VIII 1960 r. – umiera patron Muzeum w Grudziądzu Władysław Łęga
  • 7  V 1961 r. – otwarcie Galerii Współczesnego Malarstwa Polskiego w Muzeum w Grudziądzu
  • 1964 r. – powołanie do Życia Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika w Grudziądzu
  • 1968 r. – powstaje w mieście Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii
  • 5  VIII 1976 r. – powstaje Grudziądzkie Towarzystwo Kultury
  • 1979 r. – powstanie Grudziądzkiego Klubu Motorowego
  • 17 V 1979 r.  – ginie śmiercią tragiczną poeta Ryszard Milczewski – Bruno
  • 27 IX 1981 r. – śmierć Bronisława Malinowskiego na moście w Grudziądzu
  • 10  X 1982 r. – w Grudziądzu odbyły się I Biegi Uliczne im. Bronisława Malinowskiego
  • 10 IX 1989 r. – I Zjazd Kawalerii w Grudziądzu
  • 27 V 1990 r. – pierwsze, po wojnie, demokratyczne wybory do Rady Miejskiej
  • 30 X 2006 r. – wizyta prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego w Grudziądzu, pierwsza wizyta głowy państwa od 1936 roku
  • 1863 r. – uwięzienie powstańców Powstania Styczniowego w grudziądzkiej cytadeli
  • 5 XI 1878 r. – oddanie do użytku pierwszej linii kolejowej z Grudziądza do Jabłonowa
  • 15 VI 1884 r. – otwarcie Miejskiego Muzeum Starożytności z inicjatywy Towarzystwa Starożytności, którego prezesem był dr. Sigfried Anger
  • 1894 r. – „Gazeta Grudziądzka”, wydawana 3 razy w tygodniu przez Wiktora Kulerskiego (do 1939 r.)
  • 1898 r. – poświęcenie Kościoła pw. Niepokalanego Serca NMP, zwany kościołem „Młodzieżowym”, w stylu neogotyckim, w tym okresie to świątynia ewangelicka
  • 12 V 1899 r. – uruchomienie elektrycznej trakcji tramwajowej do Tarpna
  • 14 V 1908 r. – w Grudziądzu została założona Czytelnia dla Kobiet (założyciele: W. Kulerski, J. M. Rakowski, J. Ulatowski)