Skip to content

Rysiek Riedel i zespół Dżem

Lata 80. i 90. to był czas, kiedy  Dżem królował na scenie. ,,Skazany na bluesa”, ,,Wehikuł czasu”, ,,Kim jestem”… to wielkie przeboje tego zespołu. Były to projekty ponadczasowe, których słuchamy do dziś.

 

Historia zespołu Dżem jest bardzo bogata. Przez lata zmieniała się ich obsada. Wielu kocha twórczość zespołu, a najbardziej lata, kiedy wokalistą był Rysiek Riedel. Dorobek Dżemu i oblicze Ryśka urosły do miana wielkiej legendy rocka.

 

Początki  zawsze są trudne

Pierwotnie była to grupa ,,Jam’’ utworzona w 1973 r. przez Beno i Adam Otrębów, Pawła Bergera i Aleksandra Wojtasiaka. Nie mieli swoich repertuarów, więc aranżowali się na zespoły zagraniczne. Do zespołu dołączył pod koniec roku Ryszard Riedel, do którego należał wokal, dopełniając go grą na harmonijce. Skład zespołu się zmieniał, ,,Jam’’ nie miał stałego perkusisty, szybko odszedł Wojtasik, a zaraz po nim Leszek Faliński. ,,Jam’’ był amatorski, więc wiele razy dochodziło do rozpadu grupy, po czym jednak zespół się jednoczył, by ponowie grać bluesa.

Dżem
Zespół Dżem (źródło: www.aventoy.wxv.pl)

 

,,Jam’’ czy ,,Dżem’’?

Grupa założona przez Beno i Adama Otrębów, Pawła Bergera i Aleksandra Wojtasiaka nazywała się ,,Jem’’. Już po pierwszym koncercie została zmieniona na ,,Dżem’’. Pomyłkowo zapisana przez organizatora koncertu nazwa bardzo szybko została przyjęta przez grupę.

 

,,Sie macie ludzie!’’ czyli Rysiek Riedel

Kapelusz na głowie, zniszczone dżinsy, brudna koszula, buty kowbojskie, długie przepocone włosy i do tego basowy głos, czyli wszystko to, co charakteryzowało Ryśka.  Urodził się

07 września 1956 w Chorzowie. Od najmłodszych lat marzył, żeby śpiewać. Nigdy nie pobierał nauk śpiewu – był samoukiem. Ukończył  tylko 7 klas szkoły podstawowej, żadna praca go nie zadawalała. Chciał śpiewać, koncertować …taki miał cel. Był człowiekiem charyzmatycznym, przepełnionym energią, a z drugiej strony typem samotnika. Jego miłością była Gola- Małgorzata Pol, z którą miał dwójkę dzieci. Riedela często nazywano „ostatnim hipisem”. Miał też słabe strony – heroinę. Człowiek tak silny, a jednocześnie tak słaby popadł w uzależnienie jeszcze przed wstąpieniem do zespołu. To utrudniało pracę Riedla z zespołem. Zdarzało się, że Rysiek nie przychodził na próby, a nawet koncerty, po prostu znikał na kilka dni.

Na samym początku kariery, kiedy już zabłysnął swoim szorstkim głosem, dostawał wiele propozycji. Zespół Kombi, Andrzej Urny (założenie zespołu grającego akustycznie), grupa Bank byli kilkoma z wielu, którzy marzyli o współpracy z Ryśkiem. Współpracował wielokrotnie z grupą Krzak.

Rysiek Riedel (źródło: muzyka.interia.pl)
Rysiek Riedel (źródło: muzyka.interia.pl)

 

Rysiek był głównym kołem napędowym zespołu Dżem. Wiele razy wskrzesił to, co tak wiele razy upadało. Niejednokrotnie przelał piękne ,,historie’’ na papier, a ,,Whisky’’ czy ,,Czerwony jak cegła” stały się hymnami hippisów. Wiele utworów tworzył właśnie po to, aby uświadomić młodym ludziom, że narkotyk to ,,nic dobrego”. Takie utwory jak ,Uwierz Mirando, ,,Skazany na bluesa”, ,,Detox” to  publiczne przyznanie się do nałogu. W połowie lat 80. podjął pierwsze leczenie odwykowe, które i tak nie przyniosło rezultatu.  Mimo wielu trudności zespół koncertował, tworzył – jednak przyszedł taki czas, że stan zdrowotny Ryśka nie pozwolił na dalszą współpracę z zespołem. Został zawieszony, a ostatecznie zespół zrezygnował ze współpracy z Riedlem.

Fani  zarzucili reszcie zespołu obojętność i beztroskę w tak trudnych chwilach, jakie przeżywał Rysiek. Na początku roku 1994 r. dał swój ostatni koncert z Leszkiem Winderem w Chorzowie. Pod koniec lipca trafił do Szpitala Chorób Zakaźnych w Chorzowie. Umarł 30 lipca 1994 roku, a pochowano go w Tychach.

 

Koncerty – utwory

W Jarocinie w latach 80. zespół Dżem zadebiutował. Mimo iż nie wygrali festiwalu, zabłysnęli na polskiej scenie muzycznej. Dżem zaczął koncertować na dużą skalę. Grali na Rawie Blues, w czasie Folk – Blues Meeting, Rock na Wyspie czy Rockowisku. Tak jak na porządny zespół przystało, zaczęli tworzyć i nagrywać.

W 1982 r. wydano dwa single: ,,Paw”, ,,Whisky’’, jednak nie przyniosły im większej sławy, wręcz zahamowały ich rozwój. Wszystko to było spowodowane brakiem menadżera, który usprawniłby pracę zespołu. W roku 1984 sytuacja Dżemu zmieniła się diametralnie, menadżerem zespołu został Marcin Jacobson.  W połowie lat 80. Dżem wydał wiele utworów: ,,Czerwony jak Cegła”, ,,Oh, Słodka”, ,,Jesiony”, ,,Kim jestem”, ,,Skazany na bluesa”. W roku 1985 zaczęli dawać koncerty w NRD, Jugosławii czy Szwajcarii. Rok 1986 był czasem, kiedy nałóg Ryśka ujrzał światło dzienne. Od tamtej pory Riedel zaczął coraz częściej opuszczać próby i koncerty, a nie rzadko był odsuwany przez zespół. Ryśka zastępowali Monika Adamowska, Ireneusz Dudek i Tadeusz Nalepa. Riedla można posłuchać było jeszcze na albumie ,,Zemsta nietoperzy”. Pod koniec lat 80. nagrano ,,Ostatni ciężki rok” i ,,Nie jesteś taki jak dawniej”.

Lata 90. przyniosły wiele zmian. Nowym menadżerem zespołu został Jerzy Piotrowski. Dzięki niemu powstał album ,,Detox”, gdzie były takie utwory, jak: ,,List do M.”, ,,Sen o Victorii”, ,,Jak malowany ptak”. Kilka lat później powstał „Autsajder”.

Zespół z Riedelem
Zespół z Riedelem

 

Mimo iż Ryszard Riedel zmarł, zespół Dżem dalej koncertował, powstawały nowe albumy i utwory. Jan Skaradziński bardzo starannie opisał życie Ryśka. Powstało także wiele filmów ukazujących piękne, ale i też dramatyczne chwile z życia wokalisty Dżemu np. „Sen o victorii”, „Sie macie ludzie”, a także „Skazany na bluesa”. Co roku organizowany jest Festiwal Muzyczny Ku Przestrodze im. Ryśka Riedla. Idea Festiwalu jest nadzwyczaj piękna i ponadczasowa!

 

 

…………………………….

 

,,Chciałbym ostrzec wszystkich przed jakimikolwiek używkami, bo te zabawki raczej źle się kończą, wszystkim odradzam zabawy w te rzeczy. Młodzież powinna być piękna i zdrowa.’’

 

  1. Riedel 1992 r.

 

 

 

Bibliografia:

 

  1. J. Skaradziński, Dżem. Ballada o dziwnym zespole, wydanie III, Poznań 2009.
  2. J. Skaradziński, Rysiek, Poznań 2014.

3.http://muzyka.interia.pl/rock/news-ostatnie-dni-ryska-riedla-20-rocznica-smierci,nId,1666865

  1. http://www.rmf.fm/muzyka/biografia,110,Dzem.html
  2. http://wiedzaiedukacja.eu/archives/22841
  3. http://bluesdzem.bloog.pl/id,5796546,title,Ryszard-Riedel-zyciorys,index.html?smoybbtticaid=615eb4

7. http://histmag.org/Rocznica-smierci-Ryska-Riedla-1905;2