Skip to content

„Seksbomby PRL-u” K. Tomasik [recenzja]

PRL jako etap dziejów i rozwoju Polski jest dla wielu znaczną częścią ich życia, zgromadzonym doświadczeniem, dla niektórych mglistym wspomnieniem okresu dzieciństwa, a dla coraz większego grona Polaków smutnymi, często sentymentalnymi opowieściami rodziców lub dziadków. Nie dziwi zatem fakt, iż wszystko co przypomina i informuje o historii Polski powojennej do transformacji ustrojowej, stanowi dla coraz szerszego grona odbiorców niezwykle ciekawy zbiór relacji i historii. Sam siebie zaliczam do pokolenia, które chciałoby dowiedzieć się jak najwięcej o czasach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.

pobrane

Dla młodego pokolenia jedną z niewiadomych jest seksualność i przekaz erotyzmu w polskiej kinematografii tamtego okresu. Często słyszymy, z ust dziadków czy ojców, słowa uznania dla Jędrusik, Brylskiej bądź Szapołowskiej, a do dziś możemy obserwować nagie sceny z Figurą na małym ekranie. Ciekawi fakt, dlaczego mimo tak rygorystycznej cenzury, dopuszczano do wyświetlania scen, gdzie chociaż w delikatny sposób emanowano erotyzmem. Jeszcze ciekawsze wydaje się uzyskanie odpowiedzi na pytania, jak rozwijała się kariera tych aktorek i w jaki sposób w polskim kinie PRL-u funkcjonowała erotyka.

            Krzysztof Tomasik we wstępie do książki tłumaczy wybór takich a nie innych aktorek. Struktura pracy wydaje się bronić powyższej selekcji gwiazd kina PRL-owskiego, gdyż losy bohaterek wzajemnie się przeplatają, łączą w trakcie omawiania części filmów lub cytowania fragmentów opinii o interesujących autora kobietach. Nie bez znaczenia pierwszy rozdział poświęcony został Jędrusik, a ostatni wcieleniu się Katarzyny Figury w rolę Jędrusik.

            Po lekturze pozycji czuje się jednak niedosyt. Zawiera ona wiele znanych już faktów z życia omawianych kobiet, czytelnik znajdzie tu niejednokrotnie nużące streszczenia filmów, w których grały aktorki fascynujące autora. Biografie zostały przedstawione bardzo pobieżnie, a informacje zaczerpnięto z opublikowanych książek, nieraz z autobiografii lub wywiadów z bohaterkami recenzowanej pozycji. Na uwagę jednak zasługuje sensacyjne, niczym dziennikarskie, ujmowanie ciekawych i pikantnych historii z ich życiorysów. Zawsze znajdziemy informacje o ślubach, rozwodach oraz licznych romansach naszych aktorek. Nie mogło zabraknąć przytoczenia faktów o niedonoszonych przez Kalinę Jędrusik ciążach czy licznych romansach Beaty Tyszkiewicz. Tomasik, zestawiając informacje o kochankach oraz otrzymywanych licznych rolach, daje do zrozumienia, że była to często jedyna droga do zdobycia upragnionej pracy, co jednakże nie zostało zaznaczone wprost. Ciekawe jest również przytaczanie otrzymywanych angaży do ról, w których aktorki miały eksponować swoją urodę i jednocześnie przyciągać nowe rzesze widzów.

            Szkoda, że Tomasik nie pokusił się o próbę rozmowy z aktorkami przed wydaniem książki. Sądzę, iż na wiele kwestii opisanych w publikacji mógłby spojrzeć zgoła odmiennym okiem. Tłumaczenie, iż: Nie spotkałem się z żadną z bohaterek mojej książki, nie rozmawiałem z nimi, nie dowiadywałem się nawet, czy byłoby to możliwe. Uznałem, że ich narracja jest powszechnie znana,  jest według mnie mało wiarygodne. W pozycji brakuje mi świeżego poglądu na część informacji w niej przytaczanych. Tomasik próbuje się bronić, setkami udzielonych wywiadów czy faktami opisanymi we wcześniejszych książkach. Chciałby, jak zaznacza, wyciągnąć wnioski i zinterpretować dostępne publikacje, jednakże ja w tej książce wniosków z życia naszych bohaterek ani interpretacji dostępnych materiałów nie dostrzegam. Próba uniknięcia kolejnej opowieści, utrwalonej wielokrotnym powtarzaniem również okazała się nieudana.

            Oczywiście, dla czytelnika zapoznającego się po raz pierwszy z wybraną tematyką jest to niewątpliwie duże novum, lecz dla wielu będzie to często powtórzenie tego, co już zostało napisane. Publikacja ma oczywiście bardzo dużą zaletę, gdyż w jednym miejscu zestawia znajdujące się w różnych miejscach, zdjęcia obrazujące rozwój kariery każdej z bohaterek. Jednak ciekawscy czytelnicy na próżno będą tu szukać fotografii chronionych przed niepełnoletnimi. Osobiście jeszcze przed rozpoczęciem lektury odnosiłem wrażenie, iż są to informacje biograficzne zaczerpnięte z opublikowanych wcześniej tekstów, a jedynie wzbogacone o liczne zdjęcia. Po lekturze mogę jedynie zaznaczyć, iż oprócz niemalże proroczego przewidzenia zawartości książki, często niemalże szczegółowo zapoznawałem się ze streszczeniami nakręconych filmów lub samych scenariuszy.

            Szata graficzna przemawia na korzyść publikacji, a materiał użyty do druku jest przyjemny w dotyku, sam zaś odbiór tekstu ułatwia zastosowana czcionka. Publikację polecam przede wszystkim osobom, które nie miały możliwości zapoznania się z twórczością Kaliny Jędrusik, Beaty Tyszkiewicz, Barbary Brylskiej, Grażyny Szapołowskiej oraz Katarzyny Figury.

Tytuł: „Seksbomby PRL-u”

Autor: Krzysztof Tomasik

Wydawnictwo: Wydawnictwo Marginesy

Rok wydania: 2014

Link do strony wydawnictwa