Skip to content

Skąd toga?

Historia togi jest jest bardzo krótka, gdyż sięga początku XX wieku. Czym w ogóle w jest toga i do czego służy?

Toga to urzędowy strój sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych. Fachowo powinno się ją określać jako suknię fałdzistą. Pierwsze wzmianki o tym stroju pojawiły się w uchwale Krakowskiej Izby Adwokackiej w 1889 roku, a oficjalnie został on wprowadzony na ziemie polskie Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 17 czerwca 1904 roku. Nakazywał on adwokatom, kandydatom adwokackim oraz obrońcom nosić tę suknię. Jednak mogli to oni czynić tylko w sytuacji, gdy urzędnicy sędziowscy i prokuratorscy byli obowiązani to czynić.

„Ubiór urzędowy składał się, podobnie jak sędziowski, z czarnej togi i biretu. Toga z lekkiej materyi wełnianej, jest suknią fałdzistą, z przodu do zapinania, z otwartymi, około 50 cm szerokimi rękawami i obszyciem z tej samej materyi w rodzaju kołnierza, w tyle szerokim, około 22 cm, okrągłem, z przodu zbiegającym się w ostre wycięcie na szyję a opatrzone na dolnym brzegu szerokim na 6 cm pasem aksamitnym”.

Wspomniany biret był wkładany tylko w nielicznych sytuacjach, jak na przykład podczas ogłoszenia wyroku albo podczas odbierania przysięgi.

Jednak toga nie była pierwszym symbolem adwokatury. 1 kwietnia 1924 roku jako symbol adwokatury została wprowadzona odznaka. Był to urzędowy element stroju adwokackiego we wszystkich izbach adwokackich, jakie działały za czasów obowiązywania Statutu Tymczasowego. Składała się ona z fioletowej wstęgi, na której był umieszczony orzeł, otoczony złotym wieńcem laurowym. Na dolne odznaki znajdował się natomiast napis: Prawo, Ojczyzna, Honor.

togi

Toga pojawiła się dopiero w 1929 roku. Na jej powstanie miało wpływ zaprojektowanie strojów sędziowskich i prokuratorskich. Zajęła się tym Komisja Kodyfikacyjna w projekcie ustawy adwokackiej. Za sprawą Naczelnej Rady stała się ona strojem urzędowym adwokatów. Ona też ustaliła zasady noszenia togi. Adwokaci mogli ją zakładać tylko w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, sadami apelacyjnymi i okręgowymi. Biret musiał znajdować się na głowie adwokata podczas wygłaszania przez niego mowy obrończej.

W 1932 roku weszła w życie ustawa adwokacka, która wprowadziła dla adwokatów z całej Polski jednolite zasady noszenia strojów urzędowych. Niezależnie od wzrostu adwokata, zawsze miała mu sięgać 25 cm ponad kostki. Jej cechą charakterystyczną były kontrafałdy, miała 7 kontrafałd z tyłu, a od 7 do 9 na rękawach. Ważne było również jej wykończenie. Była obszyta stebnówką o szerokości 0,5 cm. Dopełnieniem był czarny żabot.

Po II wojnie światowej zaprzestano używania biretu. Następnie od 1956 roku Ministerstwo Sprawiedliwości nakazało adwokatom noszenie togi z żabotem koloru ciemnozielonego.

Jednak toga to strój charakterystyczny nie tylko dla palestry adwokackiej. Noszą ją również inni prawnicy, stosowanie do rodzaju wykonywanego przez nich zawodu, toga jest zaopatrzona w różnego koloru żaboty: sędziów oraz ławników– w żabot koloru fioletowego, prokuratorów – czerwony, radców prawnych – niebieski, radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa – błękitno-szary, sędziowie Trybunału Konstytucyjnego – biało-czerwony.

 

 

Źródła:

  1. http://pokojadwokacki.pl/?post_id=587
  2. http://www.student.lex.pl/czytaj/-/artykul/skad-sie-wziela-toga
  3. https://pl.wikipedia.org/wiki/Toga
  4. http://www.lesnica-wroclaw.pl/2015/03/06/historia-togi-prawniczej/