Skip to content

By upamiętnić mamę, czyli skąd wziął się Dzień Matki (krótki rys)

„Nie ma jak u mamy” – tak śpiewał Wojciech Młynarski. Coś w tym jest. Mamy, mamusie, matki były (i są, i pewnie będą) najważniejsze dla każdego człowieka.

W starożytności…

Rea, grecka bogini płodności
Rea, grecka bogini płodności

Początków świętowania i czczenia macierzyństwa można doszukiwać się w starożytnej Grecji i Rzymie. Na Półwyspie Peloponeskim o matkach przypominano sobie podczas festiwali ku czci żony Kronosa, bogini płodności, Rei. Podczas specjalnych festynów składano ofiary, by uzyskać przychylność bogini czy też poprosić ją o coś. Z kolei Rzymianie o matronach nigdy nie zapominali podczas trzydniowego święta poświęconego bogini Kybele (Hilaria).

A u chrześcijan…

We wczesnym chrześcijaństwie na czwartą niedzielę Wielkiego Postu przypadała tzw. „macierzyńska niedziela”­.  Jednak początkowo stanowiło to święto na cześć Maryi, a z czasem dopiero rozszerzono je na wszystkie matki, a stało się to za sprawą Anglii.

W XVI w. w Anglii bogaci dawali dzieciom i młodzieży pracującym w ich domach i dworach dzień wolnego przypadający na czwartą niedzielę Wielkiego Postu. Po co? By mogli odwiedzić swe matki i podarować im drobne upominki. Najczęściej wręczano tzw. matczyne ciasto.

Początki Dnia Matki

Za prekursorkę Dnia Matki uznaje się sufrażystkę, Julię Ward Howe. W 1870r. opublikowała „Proklamację Dnia Matki”, w której wzywała kobiety-rodzicielki do zjednoczenia się na rzecz pokoju na świecie. W 1873 r. wskazywała na potrzebę obchodzenia Dnia Matki 2 czerwca.

Julia Ward Howe
Julia Ward Howe

Gdy mężczyźni idą na wojnę, kobiety…

Jednak za „matkę” tego Dnia uznaje się Annę Jarvis. W połowie XIX w. zaczęła tworzyć kluby „Mother’s Day Work Club”, gdzie kobiety mogły uczyć się, jak być matkami, czyli chociażby opieki nad dziećmi czy prac domowych. Gdy przyszła wojna secesyjna, a zatem spór między Północą i Południem, to kobiety na czele z Jarvis próbowały forsować hasło o jedności kraju. Mężczyźni poszli na wojnę, a one zostały i musiały zajmować się domem i dziećmi. W 1868 r. Jarvis zorganizowała Mother’s Friendship Day. Podczas niego kobiety mówiły o potrzebie pojednania.

Jak upamiętnić matkę?

Anna Jarvis nigdy nie wyszła za mąż i nie miała dzieci, a najważniejsza dla niej była jej matka. Gdy umarła, chciała w jakiś sposób uhonorować ją i inne matki. Postanowiła walczyć o Dzień Matki. Uzyskała finansowe wsparcie ze strony właściciela domu towarowego w Filadelfii, Johna Wanamakera i w 1908 r. zorganizowała pierwsze obchody Dnia Matki w Grafton. Zaczęła lokalnie, lecz już rok później Jarvis chciała poszerzyć zasięg tego święta na cały kraj. Rozpoczęła działania zmierzające to tego, by do kalendarza wpisać Dzień Matki jako święto. Zbierała podpisy popierające jej akcję i szukała wsparcia wśród polityków. Do 1912 r. wiele miast i stanów uznało oficjalnie Dzień Matki jako coroczne święto, ale Stany Zjednoczone jako państwo zatwierdziło je 8 maja 1914 r. w rezolucji podpisanej przez prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona – miało być obchodzone w drugą niedzielę maja.

Anna Jarvis
Anna Jarvis

Stop komercji

Bardzo szybko święto to stało się komercyjne. Jarvis chciała, by wiązało się z uczestniczeniem w kościelnych nabożeństwach, a  miały być obdarowywane białymi goździkami (ulubione kwiaty starszej pani Jarvis). Z czasem ludzie zaczęli kupować kwiaty, cukierki i kartki. Jedni nabywali, inni zarabiali. Annie nie podobało się to i w 1920 r. zaczęła bojkot kwiaciarni i sklepów sprzedających prezenty dla matek. Pozywała firmy używające określenia Dzień Matki w celach komercyjnych. Do swojej śmierci w 1948 r. walczyła z cukierniami, kwiaciarniami i innymi firmami zarabiającymi podczas święta, które zapoczątkowała.

Dzień Matki w Polsce

Do dnia dzisiejszego w Stanach Zjednoczonych i w większości krajów na świecie Dzień Matki przypada na drugą niedzielę maja. W Polsce święto to obchodzimy 26 maja, a po raz pierwszy miało to miejsce w 1914 r. w Krakowie. W tym roku zatem Dzień Matki obchodzimy po raz setny.