Skip to content

„Zła historia” R. Shenkman [recenzja]

Richard Shenkman lubi łamać historyczne mity. I właśnie tego dotyczy książka „Zła historia. Legendy, kłamstwa i uporczywa mity”.

okl_zla_historia

„Prawda jest względna” – tak pisał Shenkman. Swą książkę wydał w 1993 r., ale dopiero po dwudziestu jeden latach pojawaia się na polskim rynku. Pewnie znajdą się ludzie, którzy będą mówić, że taka pozycja nie jest potrzebna. Ja jednak znajdę się w grupie popierających „Złą historię…”.

Shenkam – jak sam twierdzi – jest przekonany, że wiele osób uzna, iż to, co napisał, zostało przez niego zmyślone. Jednak oparł wszystko na wiedzy książkowej a nie wyczarowanej. Jeśli ktoś uzna, że opowiedziane historie są szalone, powinien pamiętać jedno – „(…) samo życie jest szalone, a ludzie robią cholernie głupie rzeczy”.

A o czym tak właściwie jest książka „Zła historia…”? Autor postanowił przedstawić ciekawostki historyczne, jak też wyjaśnić pewne krążące w świecie mity. I tak podróż zaczynamy od czasów starożytnych. Przedstawia kolejno postaci znane z historii, jak chociażby Kleopatrę. Jednak nie pisze kolejnej biografii, ale pokazuje pewne fakty mniej lub bardziej znane, jak np. to że Kleopatra była Greczynką. Dalej popadamy w ciemność, ale oczywiście nie w sposób dosłowny. Oczywiście chodzi o średniowiecze. A tu dowiadujemy się (lub raczej jesteśmy uświadamiani) w tym, że życie rycerza nie było aż tak bajeczne, jak to spotykamy w opowieściach typu płaszcza i szpady. Więcej czasu spędzał na pogoni za pieniądzem niż na romansach z damami dworu i walką o jej chusteczkę. Dalej Shenkman odpowiada na pytanie, co tak naprawdę kryło się za rewolucją naukową i czy możemy nazywać tak czasy, gdy ludzie wierzyli w dziwne sposoby leczenia, jak chociażby trzymanie w naczyniu swojego moczu. Kolejna część dotyczy życiowych spraw. Jakich? Na pewno nie o zarabianiu pieniędzy i tym, jak przeżywano od pierwszego do pierwszego. Chodzi tu o seks. A tam chociażby o tym, że Diogenes popierał kazirodztwo i kanibalizm, a królowi Jerzemu II kochanki podsyłała jego żona. Z tą częścią możemy poniekąd powiązać inny rozdział, a  zatytułowany „Król Artur i jemu podobni (czyli: ta część nie jest dla dzieci)”. Autor przypuszcza, że Lady Godiva jeśli naprawdę jechała nago na koniu, by zmniejszono podatki, to zapewne była niezrównoważona psychicznie. Jednak nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy naprawdę pokusiła się o coś takiego. Jedyne co wiemy, to że była żoną Leofrica i wspólnie mieszkali w Coventry. Przejazd gołej pani należy uznać jako bajkę? Jak już na początku pisałam, prawda bywa względna. W kolejnych częściach Shenkman przedstawia jeszcze m.in. jak należy uczyć historii Francji i Wielkiej Brytanii. W przypadku tego drugiego kraju autor sięga po bardzo modny jakiś czas temu temat, czyli Szkocję, a raczej szkockie kilty, które miał wymyślić Anglik. W książce nie zabrakło także części odnoszących się do religii, II wojny światowej i Hollywoodu. Najbardziej przewijającym się pytaniem stawianym przez autora jest to, czy tak naprawdę ta osoba powiedziała to i to. W ten sposób dowiadujemy się, że Maria Antonina nigdy nie rzekła: „Niech jedzą ciastka”, a Wolter „Nie zgadzam się z tym, co mówisz, ale będę bronił do śmierci twego prawa do mówienia tego”.

Książka ta nie może posłużyć jako podręcznik historii, ale jako uzupełnienie sprawdza się w 100%. Lekkie pióro, zabawne historie – to wszystko tworzy bardzo dobry klimat do lektury. Przyznam, że dzięki Shenkmanowi dowiedziałam się czegoś nowego, a też autor dał mi do myślenia w kilku kwestiach. Plusem tej książki jest również to, że każdą część można czytać osobno. Zatem pozwoliłam sobie – kolokwialnie  mówiąc – „poskakać” po poszczególnych częściach.

Refleksja na koniec – chciałabym, aby w szkołach uczniowie dowiadywali się takich smaczków i ciekawostek. Może wówczas patrzyliby na historię nie tylko z perspektywy dat do wkucia, ale na naukę pełną zagadek i ciekawych historyjek.

 

Tytuł: „Zła historia. Legendy, kłamstwa i uporczywe mity”

Autor: Richard Shenkman

Rok wydania: 2014

Wydawnictwo: Wydawnictwo Aletheia

Link do strony wydawnictwa